Sekretariat mjeńšynow
 tych styri awtochtonych narodnych mjeńšynow
 a ludowych kupkow Nimskeje

Pšawniske zakłady

Europejska rada z Europejskeju konwenciju cłowjeskich pšawow (EMRK)

W Europje ma Europejska rada z Europejskeju konwenciju cłowjeskich pšawow (EMRK) wjeliki wuznam což pótrjefijo sćit cłowjeskich pšawow a šćit narodnych mjeńšynow. W pśirownanju z politiskimi póstajenjami OSZE su te Europejskeje rady za te 47 cłonkojske staty  kradu zawězujuce. Mjazynarodna organizacija wuźěłujo multilateralne narodopšawniske dogrona. W paźe jich pśestupjenjow móžo kuždy indiwiduum se wobrośis na Europejske wuše sudnistwo za cłowjeske pšawa (EGMR) w Straßburgu, to groni, až jo Europejske rada teke za pšawniski šćit pśisłušna. EGMR wugbajo nabejny pśinosk k wutwórjenju europejskego šćita narodnych mjeńšynow. Pśistupjenje k Europejskej uniji pomina wót zachopjeńka 1990ych lět wót statow mjazy drugim teke “europejsku minimalnu měru” pla šćita narodnych mjeńšynow w narodnem pšawje. To jo nabejnje, pśeto wše cłonkojske staty Europejskeje unije su dogronowe staty EMRK a stakim na konwenciju wězane. Europejska unija ako taka njejo w swójom jadnanju na EMRK wězana. Z dogronom w Lissabonje z lěta 2009 jo pśistupjenje k njej pśedwiźony (art. 6(2) EUV)

W lěśe 1950 jo se EMRK w Romje wót Europejskeje rady wobzamknuła a jo tśi lěta pózdźej płaśiwosć dostała. W njej jo katalog z nejwažnjejšymi zakładnymi a cłowjeskimi pšawami. Specielne pšawa narodnych mjeńšynow pak njewopśimjejo; zakaz diskriminacije pó artiklu 14 EMRK pak ma za šćit pšawow narodnych mjeńšynow nabejny wuznam. Z nikim njesmějo se dla swójeje pśisłušnosći k jadnej narodnej mjeńšynje špatnjej wobchadaś. Na tom artiklu orientěrujo se artikel 21 Charty zakładnych pšawow Europejskeje unije.

Europejska rada jo ze swójim Ramikowym dojadnanim za šćit narodnych mjeńšynow ako teke Europejskeje charty regionalnych a mjeńšynowych rěcow (charta rěcow) nejwažnjejše pšawniski zawězujuce instrumenty Europy wuźěłała.

Ramikowe dojadnanje a charta rěcow se mjazsobu dopołnjujotej. Wetom až ramikowe dojadnanje powšykne politiske póstajenja wustajijo, lažy fokus charty rěcow na rěcno-kulturelnem pólu.

Ramikowe dojadnanje za šćit narodnych mjeńšynow     

Cłonkojske staty Europejskeje rady su wót 1993 sem wuźěłali ramikowe dojadnanje za šćit narodnych mjeńšynow, kótarež jo se 1. februara 1995 k pśiwześu pśedpołožyło. Toś to dojadnanje, kenž jo w Nimskej 1998 płaśiwosć dostało, zakazujo kuždycku diskriminaciju jadneje wósoby dla swójeje pśisłušnosći k jadnej narodnej mjeńšynje ako teke asimilaciju pśeśiwo jogo wóli. Dalej zawězujo  cłonkojske staty k šćitoju pšawow lichoty a k wobšyrnym spěchowańskim napšawam k lěpšemu narodneje mjeńšyny. Ramikowe dojadnanje płaśi w Nimskej ako zwězkowa kazń a ma stakim prědnosć na pśikład napśeśiwo krajnym kaznjam.  Wót tych w tej chyli 47 cłonkojskich statow  Europejskeje rady jo 39 statow ramikowe dojadnanje ratificěrowało, dalšne styri staty su dojadnanje pódpisali. Wuwześa su Francojska, Grichiska, Belgiska, Monaco, Luxemburgska, Andorra, Islandska a Turkojska (staw 01/2017).

Nimska jo se aktiwnje na wuźěłanju dojadnanja wobźěliła a se za dosć eficientne pśesajźenje zasajźowała. Pśeto nanejmjenjej rowno tak wažne ako pśewześe narodnopšawniskich zawězkow su mechanizmy, kenž  zawěsćiju, až dogronowe staty swóje zawězki doźaržuju.

Toś musy pódpisane staty w běgu jadnogo lěta pó nabyśu płaśiwosći Europejsku radu wobšyrnje wó zwopšawźenju informěrowaś, pó tom kužde pěś lět rozpšawjaś.

Póraźujucy wuběrk njewótwisnych ekspertow pódpěrujo Europejsku radu pśi jeje kontrolnych nadawkach.

Europejske charta regionalnych abo mjeńšynowych rěcow

Z Europejskeju chartu regionalnych abo mjeńšynowach rěcow deje se tradicionelnje w jadnom dogronowem staśe powědane mjeńšynowe a regionalne rěcy ako wogrozony aspekt europejskego kulturnego derbstwa šćitaś a spěchowaś. Pominane napšawy se póśěguju na kubłanje, pśedewšym na wuwucowanje teje rěcy ako teke w tej rěcy, na nałožowanje regionalnych abo mjeńšynowych rěcow w sudniskich jadnanjach a pśed zastojnstwowymi instancami, na wužywanje rěcy w rozgłosu a casnikarstwje, pśi kulturelnych statkowanjach a w zastojnstwach ako teke w góspodarsken a socialnem žywjenju.

Charta pak jo tak pomjenjona “menijowa konwencija”. To groni, až maju staty móžnosć, z tych górjejce pomjenjonych žywjeńskich wobcerkow wuzwóliś mjazy wěcej zawězujucymi alternatiwami. Kuždy dogronowa strona pak dej pśi tom nanejmjenjej 35 paragrafow abo wótstawkow  z kataloga napšawow nałožowaś, inkluziwnje licby obligatoriskich napšawow , kenž maju se z “jědrowego wobcerka” wuzwóliś.

Za pśesajźenje charty rěcow w Nimskej su pśedewšym zagronite kraje a w mjeńšej měrje zwězk – na zakłaźe krajneje suwerenity wósebnje we wobcerku kubłanja. Pśed pódpisanim charty pśez Zwězkowu republiku Nimska jo se dla togo krajam móžnosć póstajała, se wótpowědujucy nejwšakorakšym žywjeńskim wobstojnosćam jadnotliwych mjeńšynowych a rěcnych kupkow pó situaciji na městnje se zawězaś k pśesajźenju jadnotliwych napšawow. Zawězki jadnotliwych krajow wariěruju w detajlu – wótpowědujucy mjeńšynje a rěcnej kupce.

Charta jo se 5. nowembra 1992 w Straßburgu k pódpisanju pśedpołožyła, jo pak akle 1. měrcy 1998 płaśiwosć nabyła, ako jo se k tomu trěbna licba pěś ratifikacijow dojśpiła. Zwězkowa republika Nimska słuša k prědnym pódpisowarskim statam 5. nowembra 1992. Pśez kazń wót 9. Julija 1998 jo Nimski zwězkowy sejm z pśigłosowanim Zwězkoweje rady chartu pśiwzeł, wóna jo w Nimskej nabyła 1. januara  1999 płaśiwosć. Ako ramikowe dojadnanje płaśi charta rěcow w Nimskej ako zwězkowa kazń, kenž pódrědowane pšawo łamjo – inkluziwnje krajnych kaznjow –a se napśeśíwo howacnym zwězkowym kaznjam zasadnje ako specielnjejša kazń nałožowaś musy. Wót něntajšynch 47 cłonkojskich statow Europejskeje rady jo až dotychměst 25 statow chartu ratificěrowało, wósym statow jo chartu jano pódpisało (staw 01/2017).

Moin!

Wutrobnje witajće!

Hjertlig velkommen!

Latscho Diewes!

Hartlik wäljkiimen!

Witajśo k nam!

Herzlich Willkommen!

Welcome!

23.05.2019

Dänisches Jahrestreffen "Årsmøde" beginnt morgen

Mehr erfahren

23.05.2019

Stiftung für das sorbische Volk wählt Vorsitzende

Mehr erfahren