Mjeńšinowy sekretariat

Prawniske zakłady

Rada Europy z Europskej konwenciju za čłowjeske prawa (EMRK) a najwažnišimi dokumentami

W Europje ma Rada Europy z Europskej konwenciju za čłowjeske prawa (EMRK) hladajo na škit čłowjeskich prawow a mjeńšinow wulki wuznam. W napřećiwku k politiskim postajenjam OSZE su postajenja Rady Europy za 47 sobustawskich statow prawnisce zwjazowace. Mjezynarodna organizacija wudźěłuje multilateralne narodoprawniske zrěčenja. Při přeńdźenjach přećiwo tutym móže so kóždy indiwiduum na Europske sudnistwo za čłowjeske prawa (EGMR) w Strasbourgu wobroćić, t. r. Rada Europy je tohorunja za škit prawa zamołwita. EGMR přinošuje bytostnje k wutworjenju europskeho škita mjeńšinow. Přistup k Europskej uniji žada sej wot spočatka 1990tych lět wot statow mj. dr. tež "europski minimum" mjeńšinoweho škita w narodnym prawje. To je kedźbyhódne, přetož wšě sobustawske staty EU su zrěčenske staty EMRK a přez to na konwenciju wjazane. EU jako tajka njeje w swojim jednanju hišće na EMRK wjazana. Z Lissabonskim zrěčenjom z lěta 2009 je přistup k njej předwidźany (Art. 6 (2) EUV).

W lěće 1950 bu EMRK w Romje wot Rady Europy schwalena a tři lěta pozdźišo płaćiwa. Wona wobsahuje katalog z najwažnišimi zakładnymi a čłowjeskimi prawami. Drje njejsu w nim wosebite mjeńšinowe prawa zapřijate; zakaz diskriminacije po art. 14 EMRK ma pak za škit mjeńšinow bytostny wuznam. Z nikim njesmě so na zakładźe swojeje přisłušnosće k narodnej mjeńšinje hubjeńšo wobchadźeć. Na tutym artiklu orientuje so art. 21 Charty zakładnych prawow EU.

Rada Europy je z Ramikowym dojednanjom za škit narodnych mjeńšinow kaž tež Europskej chartu regionalnych abo mjeńšinowych rěčow (charta rěčow) najwažniše prawnisce zwjazowace instrumenty Europy wudźěłała.

Ramikowe dojednanje a charta rěčow so mjezsobu wudospołnjatej. Mjeztym zo ramikowe dojednanje powšitkowne politiske postajenja rjaduje, leži fokus charty rěčow na rěčno-kulturelnym polu.

Ramikowe dojednanje za škit narodnych mjeńšinow

Sobustawske staty Rady Europy wudźěłachu wot 1993 Ramikowe dojednanje za škit narodnych mjeńšinow, kotrež so 1. februara 1995 k podpisanju předpołoži. Tute w Němskej wot lěta 1998 płaćiwe dojednanje zakazuje kóždežkuli diskriminowanje jedneje wosoby jeje přisłušnosće k narodnej mjeńšinje dla kaž tež asimilaciju přećiwo jeje woli. Dale zawjazuje wone sobustawske staty k škitej prawow swobody a k wobšěrnym spěchowanskim naprawam na dobro narodnych mjeńšinow. Ramikowe dojednanje płaći w Němskej jako zwjazkowy zakoń a ma z tym prioritu na př. napřećo krajnym zakonjam. Wot tuchwilu 47 sobustawskich statow Rady Europy je 39 statow ramikowe dojednanje ratifikowało, dalše štyri staty su dojednanje podpisali. Wuwzaća wostanu Francoska, Grjekska, Belgiska, Monaco, Luxemburg, Andorra, Islandska a Turkowska (staw 01/2017).

Němska je so aktiwnje na wudźěłanju dojednanja wobdźěliła a so za po móžnosći eficientne přesadźenje zasadźała. Přetož znajmjeńša runje tak wažne kaž přewzaće narodoprawniskich zawjazkow su mechanizmy, kotrež zawěsćeja, zo zrěčenske staty swoje winowatosće dodźeržuja.

Tak dyrbja podpisanske staty w běhu jednoho lěta po nabyću płaćiwosće Radu Europy wobšěrnje wo zwoprawdźenju informować, po tym kóžde pjeć lět rozprawu dać.

Poradźowacy wuběrk njewotwisnych ekspertow podpěruje Radu Europy při jeje kontrolnych nadawkach.

Europska charta regionalnych abo mjeńšinowych rěčow

Z Europskej chartu regionalnych abo mjeńšinowych rěčow maja so tradicionelnje w zrěčenskim staće rěčane mjeńšinowe a regionalne rěče jako wohroženy aspekt europskeho kulturneho herbstwa škitać a spěchować. Žadane naprawy poćahuja so na kubłanje, wosebje na wučbu rěče a w rěči, na nałožowanje regionalnych abo mjeńšinowych rěčow w sudniskich jednanjach a před zarjadniskimi instancami, na wužiwanje rěče w rozhłosu a nowinarstwje, při kulturnych aktiwitach a na zarjadnišćach kaž tež w hospodarskim a socialnym žiwjenju.

Charta rěčow  wšak je tak mjenowana "menijowa konwencija". To rěka, zo maja staty móžnosć, z horjeka mjenowanych žiwjenskich wobłukow mjez wjacorymi alternatiwami zawjazkow wolić. Kóžda zrěčenska strona dyrbi při tym znajmjeńša 35 paragrafow abo wotstawkow z kataloga naprawow nałožować, inkluziwnje ličby obligatoriskich naprawow, kotrež maja so z "jadroweho wobłuka" wuzwolić.

Za přesadźenje charty rěčow su w Němskej předewšěm kraje a jenož w małej měrje zwjazk zamołwite – na zakładźe krajneje suwerenity wosebje we wobłuku kubłanja. Před podpisanjom charty přez Zwjazkowu republiku Němsku so tohodla krajam móžnosć poskići, so wotpowědnje rozdźělnym žiwjenskim wobstejnosćam jednotliwych mjeńšinowych a rěčnych skupin po situaciji na městnje k přesadźenju jednotliwych naprawow zawjazać. Zawjazki jednotliwych krajow wariěruja w detailu – po mjeńšinje a rěčnej skupinje.

Charta so dnja 5. nowembra 1992 w Strasbourgu k podpisanju předpołoži, naby pak hakle dnja 1. měrca 1998 płaćiwosće, hdyž bu trěbna ličba pjeć ratifikacijow docpěta. Zwjazkowa republika Němska słuša k prěnim podpisowarjam charty dnja 5. nowembra 1992. Přez zakoń wot 9. julija 1998 je Němski zwjazkowy sejm z přihłosowanjom Zwjazkoweje rady chartu přiwzał, wona naby dnja 1. januara 1999 w Němskej płaćiwosće. Kaž ramikowe dojednanje płaći charta rěčow w Němskej jako zwjazkowy zakoń, kotryž łama podrjadowane prawo – inkluziwnje krajnych zakonjow – a kotryž ma so porno druhim zwjazkowym zakonjam zasadnje jako specielniši zakoń nałožować. Wot tučasnje 47 sobustawskich statow Rady Europy je dotal 25 statow chartu ratifikowało, wosom statow je chartu jenož podpisało (staw 01/2017).

Moin!

Wutrobnje witajće!

Hjertlig velkommen!

Latscho Diewes!

Hartlik wäljkiimen!

Witajśo k nam!

Herzlich Willkommen!

Welcome!

23.05.2019

Dänisches Jahrestreffen "Årsmøde" beginnt morgen

Mehr erfahren

23.05.2019

Stiftung für das sorbische Volk wählt Vorsitzende

Mehr erfahren